Haritada 3B Modeller: 3D Tiles, GLB ve 3D Gaussian Splatting

Fotogrametri yazılımı dokulu bir 3B model üretir, ama o modeli müşteriye göstermek hâlâ zordur: dosya gigabaytlarcadır, açmak için ayrı program gerekir ve model haritadan kopuk durur. CartaX'te 3B modeller haritanın kendisinde yaşar — dokulu model gerçek koordinatında ortofotonuzun üstüne oturur, tarayıcıda döndürülür, ölçülür ve tek bağlantıyla paylaşılır. Bu rehber üç 3B içerik türünü anlatır: 3D Tiles, GLB ve 3D Gaussian Splatting (3DGS).

Üç format, üç kullanım

Format	Ne zaman	Haritada nasıl durur	Paket
3D Tiles	Drone fotogrametrisinden çıkan dokulu arazi ve yapı modelleri (tileset.json + karo klasörü)	Kendi koordinatında, ortofotonun üstünde	Ücretsiz ve Profesyonel
GLB	Konum bilgisi taşımayan tek dosyalık tasarım/BIM modeli	Haritada tıklayarak siz yerleştirirsiniz	Ücretsiz ve Profesyonel
3DGS	Fotogerçekçi sahneler: dış mekân (haritaya oturan) ve iç mekân (tek başına gezilen)	Dış mekân haritada, iç mekân kendi görüntüleyicisinde	Profesyonel

Hazır gelen dosyalar jeton harcamaz; yalnız depolama kotanızdan düşerler — 3D Tiles paketi, GLB, .sog sahnesi ve SPZ'li 3DGS klasörü böyledir. Tek istisna ham .ply dosyasıdır: bulutta dönüştürülür ve harita hedefinde jeton harcar (2 GiB = 1 jeton, 0,25'e yukarı yuvarlanır, en az 0,25); iç mekân hedefinde dönüşüm jetonsuzdur. Ham .ply en fazla 5 GB'dır. 3D Tiles ve hazır 3DGS klasörleri için ayrı bir dosya tavanı yoktur; GLB tek dosya olarak en fazla 2 GB'dır. Güncel sınırlar için Desteklenen formatlar ve limitler sayfasına bakın.

3D Tiles: dokulu modeli gerçek konumunda görüntüleme

Dosya yükle penceresinde 3D Tiles kartını seçin ve klasör seçiciyle paketin tamamını — tileset.json ile karo klasörlerini — seçin. Yalnız tek dosya seçerseniz uygulama "3D Tiles klasöründe tileset.json bulunamadı. Klasör seçicisiyle tüm paketi seçin." der. Yükleme bitince model katman panelinde 3D Tiles kategorisinde listelenir ve haritada kendi koordinatına oturur.

Katman satırındaki düğmeler:

• Ayar — Yükseklik ayarı (m) kaydırıcısı modeli zemine göre yukarı/aşağı taşır (±1000 m); Kaydet kalıcılaştırır, Sıfırla başa döndürür. Aynı panelde 3D model keskinliği kaydırıcısı (Detay ↔ Hız) vardır: Detay'a çektikçe model keskinleşir ama cihaz daha çok zorlanır. Bu bir oturum ayarıdır; projedeki tüm 3D Tiles modellerine uygulanır, kaydedilmez. Ölçüm kotu satırı ölçümlerin modelin yüzeyinden mi, bağlı DSM/DTM'den mi okunacağını seçer; görsel yükseklik ayarı ölçülen kotu değiştirmez.
• İncele — haritayı sadeleştirir, yalnız o modeli ve ona bağlı katmanları gösterir; zemin haritası ile yüzey modu bu sırada kapalıdır. Harita üstündeki İncele modu: şeridindeki Çık ile geri dönersiniz.
• Analiz — modeli dönem karşılaştırma ortamına ekler.

3D Tiles modeli bir ölçüm hedefidir: mesafe, alan ve kot ölçümleri modelin yüzeyinde alınır, modele bağlı kaydedilir ve paylaşıma kendiliğinden girer.

GLB: konumsuz modeli haritaya yerleştirme

GLB model kartı tek bir .glb dosyası alır — tek seferde bir model; klasör ya da çoklu seçim kabul edilmez. .gltf kabul edilmez, çünkü o biçim dokuları ve verisini ayrı dosyalarda taşır; modelinizi tek dosyalık .glb olarak dışa aktarın. Dosyayı yükleme penceresine kart seçmeden sürükleyip bırakabilirsiniz. GLB'de coğrafi konum bilgisi bulunmadığından model GLB Model kategorisinde "Model henüz haritaya yerleştirilmedi." notuyla bekler:

1. Satırdaki Ayar düğmesine, ardından Haritaya Yerleştir'e basın; harita 3B görünüme geçer.
2. Haritada bir noktaya tıklayın — model oraya iner.
3. Model ayarları panelinde ince ayar yapın.

Ayar	Aralık
Yükseklik (Z)	±100 m — zemine göre ek yükseklik
Kaydırma (X)	Doğu–batı, ±50 m
Kaydırma (Y)	Kuzey–güney, ±50 m
Döndürme (°)	0–360°
Ölçek	0,1× – 10×

Kaydet kalıcılaştırır, Sıfırla değerleri başa alır (kalıcı olması için yine Kaydet), Haritadan Kaldır modeli haritadan çeker ama katmanı silmez — sonra yeniden yerleştirebilirsiniz. Model her zaman arazinin üstünde durur; 2B'den 3B'ye geçince zeminin altında kalmaz.

Nereye tıkladığınız modeli neye bağlar

Yerleştirme tıkının nereye denk geldiği modelin kaderini belirler — ayrıca bir "bağla" düğmesi yoktur:

• Tık bir 3D Tiles modelinin üstüne denk gelirse GLB o modelin yüzeyine oturur ve o modelin Alt Katmanlar başlığına girer. Üst model gizlenince onunla gizlenir, üst model paylaşılınca pakete kendiliğinden girer, üst model silinirse GLB Model grubuna döner ve yerinde kalır.
• Tık arazinin üstüne denk gelirse GLB zemine oturur ve kendi başına bir katman kalır; paylaşımda ayrıca seçilmesi gerekir.

Modeli sonradan taşıyabilirsiniz: başka bir modelin üstüne taşınırsa bağ oraya geçer, zemine taşınırsa bağ kaldırılır.

Animasyon

GLB dosyası animasyon taşıyorsa — dönen bir vinç, açılan bir kapı, yürüyen bir figür — model haritaya konduğu anda animasyonunu kendiliğinden ve döngü hâlinde oynatır. Başlatmak, durdurmak ya da seçmek için bir düğme yoktur; davranışı dosyanın kendisi belirler. CartaX animasyon üretmez, yalnız oynatır. Animasyon içermeyen model sabit durur.

Görüntüle düğmesi modeli haritadan bağımsız bir 3B pencerede açar: model yavaşça kendi çevresinde döner, animasyonu varsa orada da oynar. Sol tık döndürür, sağ tık (ya da Shift + sürükle) kaydırır, tekerlek yakınlaştırır; telefonda tek parmak döndürür, iki parmak kaydırır. Bu pencerede ölçüm aracı yoktur.

GLB modeller ölçüm hedefi olamaz; ölçüm 3D Tiles yüzeyinde, ortofotoda ve arazide yapılır.

3D Gaussian Splatting: dış mekân haritada, iç mekân kendi ortamında

Gaussian Splat kartı (Profesyonel) iki tür girdi kabul eder:

• Ham .ply — bulutta dönüştürülür. Harita hedefi seçilirse model 3D Tiles'a çevrilip araziye oturur ve bu dönüşüm jeton harcar; iç mekân hedefi seçilirse jeton harcanmaz. Yükleme sırasında isteğe bağlı bir enlem/boylam çapası verebilirsiniz: verirseniz model dönüşümde o noktaya oturur, boş bırakırsanız haritaya tıklayarak yerleştirirsiniz. 3DGS dosyaları içlerinde coğrafi koordinat taşımaz — konumun doğruluğu tamamen verdiğiniz çapaya ya da elle yerleştirmeye bağlıdır.
• SPZ'li 3D Tiles klasörü (tileset.json + .spz karolar) — hazır dış mekân sahnesi, jetonsuz. Uygulama sahneyi kendiliğinden tanır ve katman panelinde Gaussian Splat (3DGS) kategorisine koyar (aynı klasörü 3D Tiles kartından yüklerseniz de tanınır). Koordinatlı sahne kendi yerine oturur. Koordinatsız sahnede Düzenle'ye basıp haritada bir noktaya tıklarsınız; ardından Konum ve yön panelinde modeli haritada basılı tutup sürükleyerek taşır, Yön (°) kaydırıcısıyla döndürür, Kaydet ile kalıcılaştırırsınız. Haritadan Kaldır elle yerleştirmeyi siler: koordinatlı model kendi konumuna döner, koordinatsız model haritadan kalkar. İncele ve Ayar → Yükseklik ayarı bu sahnelerde de çalışır; ölçüm hedefi olamazlar.
• .sog sahnesi (isteğe bağlı ayar dosyası settings.json ile) — iç mekân sahnesi. Haritada görünmez; harita altındaki ortam şeridindeki 3DGS düğmesi, nokta bulutu görüntüleyicisi gibi haritanın yerini alan tam ekran 3DGS Görüntüleyici'yi açar. Soldaki İç mekân sahnesi seç listesinden sahneyi seçersiniz; baş aşağı açılan sahne için Ters görünüyorsa çevir düğmesi vardır.

Aynı ortamın Yerel önizleme bölümü yükleme yapmadan çalışır: bilgisayarınızdaki .ply, .sog ya da .spz dosyasını pencereye sürükleyip bırakın (ya da Yerel dosya aç), sahne anında açılır. Üretim çıktısını depolamaya göndermeden önce kontrol etmenin en hızlı yolu budur; projede hiç sahne olmasa da düğme çalışır.

Paylaşım

3D Tiles ve GLB modeller ile haritadaki dış mekân 3DGS sahneleri harita paylaşımına girer; alıcı modeli tarayıcıda döndürür, 3D Tiles üstünde geçici ölçüm alır. Ayrıntı: PIN korumalı paylaşım.

Sık sorulanlar

Soru	Yanıt
3B model yüklemek jeton harcar mı?	Hazır dosyalarda hayır; ham .ply'nin harita hedefinde evet
Dosya tavanı var mı?	3D Tiles ve hazır 3DGS klasörlerinde yok; GLB 2 GB, ham .ply 5 GB
Ücretsiz pakette hangileri var?	3D Tiles ve GLB; 3DGS Profesyonel paket ister
Model yanlış yükseklikte	Ayar → Yükseklik ayarı (m) ile kaydırıp Kaydet
Model bulanık ya da yavaş	3D model keskinliği: Detay'a doğru keskin, Hız'a doğru akıcı; oturumluk ayar
GLB üstünde ölçüm alabilir miyim?	Hayır; ölçüm 3D Tiles yüzeyinde, ortofotoda ve arazide yapılır
GLB'yi bir modelin üstüne nasıl bağlarım?	Yerleştirirken modelin üstüne tıklayın; bağ kendiliğinden kurulur
Animasyonu nasıl başlatırım?	Kendiliğinden oynar; düğmesi yoktur — animasyon GLB dosyasında hazır gelmelidir
3DGS sahnesi ters açılıyor	3DGS Görüntüleyici'de Ters görünüyorsa çevir
İncele modundan nasıl çıkarım?	Harita üstündeki şeritte Çık