Analiz Ortamında İki Dönem Karşılaştırması

Aynı sahayı iki ay arayla uçtunuz; elinizde iki ortofoto, belki iki 3B model var. Asıl soru şudur: "Ne değişti, nerede, ne kadar?" İki sekme arasında gidip gelerek bu soruya güvenilir yanıt veremezsiniz. CartaX'in Analiz ortamı iki tarihi tek sahneye koyar: aralarındaki sınırı sürükleyerek gezersiniz, aynı ölçümü iki dönemde birden okursunuz ve kazı-dolguyu iki yüzeyin farkından hesaplarsınız. Analiz ortamı Profesyonel pakete dahildir.

Analize varlık ekleme

Analiz, projedeki her katmanı değil, işaretlediklerinizi görür. Katman panelinde ortofoto ya da 3B model satırındaki Analiz düğmesi o varlığı analize ekler; tekrar tıklamak çıkarır. Nokta bulutları için Nokta Bulutları penceresindeki Analize ekle kullanılır.

Bir karşılaştırma için iki koşul gerekir:

• Aynı türden en az iki varlık — iki ortofoto, iki model ya da iki nokta bulutu
• Çekim tarihi — zaman çizelgesi bu tarihe göre sıralanır; tarihi eksik kayıt seçilemez, karttan tarih girmeniz istenir

Üçüncü bir koşul yok: konum eşleştirmesi yapılmaz. İki kaydın aynı sahaya ait olduğundan emin olmak size kalır. Ortofoto ve nokta bulutu karşılaştırmasında kapsamlar örtüşmüyorsa ekran uyarır; 3B model karşılaştırmasında böyle bir denetim yoktur.

Hazır olunca varlıklar çekmecesindeki Analiz ortamı düğmesiyle geçersiniz; Haritaya dön sizi geri getirir.

Tür ve dönem seçimi

Alt şeritte önce karşılaştırma türünü seçersiniz: 3B model, nokta bulutu ya da ortofoto. Yalnız iki uyumlu kaydı olan türler tıklanabilir. Ardından zaman çizelgesindeki kartlardan iki dönem (epoch) seçersiniz: ilk tık sol, ikinci tık sağ tarafı doldurur; ortam kayıtları tarihe göre sıralar, eski olan solda, yeni olan sağda gösterilir. Aynı karta tekrar tıklamak seçimi kaldırır; iki taraf doluyken yeni kart sağı değiştirir.

Zaman şeridindeki her kartın kendi düğmeleri vardır ve ikisini karıştırmamak önemlidir:

Kartta	Ne yapar
Karta basmak	Kaydı karşılaştırmaya alır; aynı karta tekrar basmak çıkarır
İki kayıt seçiliyken başka kart	Sağdaki kayıt değişir
Kalem	Kartın adını ve çekim tarihini düzeltir
Eksi simgesi	Kaydı analizden çıkarır — katman projede kalır
Çöp kutusu	Kaydı projeden siler — bağlı ölçümler ve yükseklik verisiyle birlikte, kalıcı olarak
Sayı rozeti	Karta iliştirilmiş eklentiler

Karta eklenti bağlanabilir: KML, DXF, GeoJSON ya da Shapefile gibi bir vektör katmanı veya bir 360 koleksiyonu. Bir eklentiyi aynı tipteki tüm kartlara işle seçeneğiyle eksik kartlara kopyalarsınız; silmek ise onu bütün kartlardan kaldırır.

Süpürge görünümü

İki dönem tek sahnede açılır; aralarında dikey bir süpürge durur. Süpürgeyi sürükledikçe sınır kayar: solunda eski, sağında yeni dönem. Kamera iki taraf için ortaktır, yani yakınlaştırdığınız yer iki tarihte de aynı yerdir; hangi tarafın hangi kayıt olduğu sahnedeki etiketlerden okunur.

Nokta bulutu karşılaştırmasında sol üstteki bilgi düğmesi Nokta bulutu kalite kontrol panelini açar; iki bulutun karşılaştırmaya uygun olup olmadığını denetler:

Denetim	Ne der
Hazırlık	Bulut işlenmemişse uyarı; hatalıysa Riskli
Koordinat sistemi	İki bulutta farklıysa Riskli
Dikey referans (datum)	Farklıysa Riskli; bilinmiyorsa yükseklik farkları varsayımsaldır
Kapsam örtüşmesi	Hiç örtüşmüyorsa Riskli; %20'nin altında uyarı
Sınıflar	Sınıf setleri aynıysa "uyumlu"
Nokta yoğunluğu	4 kattan fazla farkta bilgi notu

Panel yalnız uyarır; bulutları hizalamaz, kaydırmaz. "Hazır" yazması temel denetimlerin geçtiği anlamına gelir — yükseklik farklarının güvenilirliği iki bulutun aynı dikey referansta olmasına bağlıdır.

Ayar şeridi

Sağ alttaki ayar düğmesi, karşılaştırma türüne göre değişen bir şerit açar. 3B modelde:

Ayar	Ne yapar
Detay (SSE)	Modelin ekrandaki keskinliği: 0–32, başlangıç 8. Küçük değer daha çok ayrıntı, daha ağır yük
Yükseklik ofseti	İki modeli birlikte −50 / +50 m arasında (0,5 m adımla) kaydırır; Ofseti sıfırla geri alır
Taban harita	Modelin çevresine (+50 m) Uydu ya da Carto zemin serer
+ WMS/WMTS katman	Harici katman ekleme penceresini açar
TKGM	Tek tıkla parsel sorgusu; sonuç bütün kartlara iliştirilir
Katmanlar	Projedeki harici katmanlar: göster / gizle ve saydamlık

Paylaşımda alıcı yükseklik ofsetini değiştiremez ve harici katman ekleyemez.

Ölçüm araçları

Araç seti seçili türe göre değişir:

Tür	Araçlar
3B model	Çizgi Ölçüm, Nokta, Alan, Görüş, Kazı-Dolgu
Ortofoto	Çizgi Ölçüm, Alan, Nokta
Nokta bulutu	Mesafe, Alan, Açı, Nokta Koordinatı, Çember

Analizdeki fark, ölçümün iki dönemde birden okunmasıdır. Ortofoto ya da modelde Çizgi Ölçüm çizdiğinizde iki dönemin kot profili tek grafikte üst üste çıkar; imleci gezdirdiğinizde her iki kot ve aralarındaki ΔH okunur. Bunun için iki dönemde de DSM/DTM bulunmalıdır; yoksa çizgi yalnız yatay mesafe verir. Nokta bulutunda ise tıkladığınız her nokta hem A hem B yüzeyinde çözülür ve değerler iki dönem için ayrı ayrı görünür. Kaydederken verdiğiniz ad iki tarafta da etikette görünür. Ölçümler listesinden yeniden adlandırma, gizleme, stil, köşe düzenleme ve silme yapılır; bir değer seçili çift için yeniden hesaplanamazsa satır bayat rozeti alır. Haritadaki araçların ayrıntısı ölçüm araçları rehberindedir.

Kazı-dolgu

3B model karşılaştırmasındaki Kazı-Dolgu aracı iki dönemin yüzey farkından hacim çıkarır: araç çubuğunun en sağındaki küp simgesine basar, poligon çizip sağ tık ile bitirirsiniz — "Sol = eski DEM, sağ = yeni DEM." Sonuç satırı Kazı · Dolgu · Net · Örnek biçimindedir; poligonun bir kısmı iki modelin ortak kapsamı dışındaysa sonucun kısmi olduğu yüzde ile belirtilir.

Yüzeyi siz seçmezsiniz: iki dönemde de yükseklik modeli varsa hesap DSM/DTM'den (ikisi de varsa DSM), yoksa iki modelin kendi yüzeyinden yapılır. Analiz ortamında kullanıcıya dönük bir "ölçüm yüzeyi" seçimi yoktur — o seçim harita ortamında, katmanın Ayar → Ölçüm kotu satırındadır. Ayrıntı için hacim hesaplama ve DSM ile DTM farkı rehberlerine bakın.

Harita paneli, harici katmanlar ve TKGM

Alt şeritteki Harita paneli model ve ortofoto modlarında açılır. Taban harita için Uydu ya da Carto; Katmanlar bölümünde + WMS/WMTS katman ile harici servis eklenir, her katman gösterilip gizlenir ve Opaklık kaydırıcısıyla iki dönemin üstüne yarı saydam bindirilir. TKGM düğmesi parsel sorgu modunu açar: model üzerinde bir noktaya tıklarsınız, TKGM Parseli penceresi il/ilçe, mahalle, ada/parsel, nitelik, alan ve çevreyi gösterir; sonuç tüm kartlara iliştirilir. Ayrıntı TKGM parsel sorgulama rehberinde.

Notlar

Sahnedeki bir noktaya Not bırakıp istediğiniz paylaşımlara ekleyebilirsiniz; Paylaşım notu ise doğrudan aktif paylaşımın misafirlerine gider. Misafirler notları görür, yanıt yazar ve kendi pinlerini bırakır.

Paylaşım: alıcı doğrudan A/B ortamına girer

Paylaşım panelinde Analiz modu (canlı) seçip Analiz Paylaşım Bağlantısı Oluştur dediğinizde alıcı PIN'ini girer ve doğrudan iki dönemli ortama düşer. Bu paylaşım klasör tabanlıdır: sonradan eklediğiniz varlıklar, ölçümler ve eklentiler bağlantıya kendiliğinden yansır; en az iki analiz varlığı gerekir. Misafir ölçüm yapabilir, ancak ölçümleri geçicidir ve sayfa yenilenince silinir. Analiz paylaşımları masaüstü tarayıcıda açılır. Kurulum için PIN korumalı paylaşım rehberine bakın.

Üç kullanım senaryosu

• Hafriyat ilerlemesi — her ayın DTM'li modelini analize ekleyin, bölge bölge Kazı-Dolgu poligonu çizin; net m³ hakediş dosyasına girer.
• Stok sahası değişimi — iki dönemin DSM'iyle yığının üstünden Çizgi Ölçüm çekin; iki kabartı tek grafikte okunur.
• İnşaat aylık kıyas — iki ortofotoyu süpürgeyle gezin, değişen noktalara Not bırakın ve bağlantıyı analiz modunda işverenle paylaşın.

Sık sorulanlar

Soru	Yanıt
Karşılaştırma türü neden seçilemiyor?	Aynı türden, çekim tarihi girilmiş en az iki varlık analize eklenmemiş
Kartın çöp kutusu ne siler?	Kaydı projeden; karşılaştırmadan çıkarmak için eksi simgesini kullanın
Hangi taraf eski?	Sol; ortam çekim tarihine göre sıralar
Profil grafiği açılmıyor?	İki dönemde de DSM/DTM gerekir; yoksa yalnız yatay mesafe
Kazı-dolgu ortofoto modunda var mı?	Hayır — 3B model karşılaştırmasında
Misafir ölçüm yapabilir mi?	Evet, ama geçici; yenilemede silinir
Telefonda açılır mı?	Analiz paylaşımı masaüstü tarayıcı gerektirir