Katman Paneli ve Harita Ekranı: 2B ile 3B Kendiliğinden Değişir

CartaX'te iki ayrı harita yoktur. Tek bir küre vardır ve üzerindeki her veri — ortofoto, 3B model, vektör çizim, 360° koleksiyon — bir katmandır. Bu rehber katmanların nasıl yönetildiğini, haritanın neden kendiliğinden düz plan ile arazili 3B görünüm arasında geçtiğini ve ekranın köşelerindeki kontrolleri anlatır.

Katman paneli: gruplar kendiliğinden kurulur

Haritanın solundaki panel projedeki bütün katmanları türlerine göre gruplar. Klasör açmanız, sıralama yapmanız gerekmez; her grubun yanında kaç katman olduğu, sağında da o grubu tek hamlede açıp kapatan bir göz simgesi durur. Boş gruplar hiç görünmez — bir projede yalnız o projede bulunan türlerin grupları listelenir.

Grup	İçinde ne var
Ortofoto	Ortofoto katmanları
360 / Panorama	360° fotoğraf ve video koleksiyonları
3D Tiles	Dokulu 3B modeller
Gaussian Splat (3DGS)	Haritaya oturan 3DGS modelleri
GLB Model	Bir 3B modele bağlanmamış GLB modeller
Parsel Sorguları	Haritadan sorgulanan tapu parselleri
Vektör	GeoJSON, KML/KMZ, Shapefile, DXF ve NCN çizimleri

Katmanın durumu da satırda okunur: Yükleniyor, İşleniyor, COG üretiliyor…, Hata. Bir üst katman gizliyken ona bağlı katmanlarda "Üst katman gizli" uyarısı görünür.

Panelde görünmeyen üç şey var. Nokta bulutu, iç mekân 3DGS sahnesi ve analiz ortamı katman listesinde yer almaz; panelin alt şeridindeki Nokta bulutu, 3DGS ve Analiz düğmeleriyle kendi tam ekran görüntüleyicilerinde açılırlar. Projede o türden veri yoksa ilgili düğme pasif kalır; Analiz düğmesi Ücretsiz pakette hiç görünmez.

Harita neden kendiliğinden 2B/3B arasında geçiyor?

Ortofoto yeryüzünün düz fotoğrafıdır ve üstten bakıldığında doğru okunur. 3B model ise yüksekliğiyle anlam kazanır ve arazinin gerçek kotunda durması gerekir. CartaX ikisini üst üste bindirip birbirini örtmesine izin vermez: hangisini açarsanız harita ona uygun görünüme geçer.

Açtığınız katman	Harita	Yan etki
3D Tiles model	3B	Ortofotolar kapanır
GLB model	3B	Ortofotolar kapanır
3DGS harita modeli	3B	Ortofotolar kapanır
Ortofoto	2B	3B modeller ve nokta bulutu kapanır
Vektör · 360	değişmez	Hiçbir katmanı kapatmaz; her görünümde kalır

İki görünümün farkı kamerada: 2B'de kamera üstten bakar ve eğilemez, kaydırma ile yakınlaştırma serbesttir. 3B'de arazi yükseltisi açılır, kamera serbestçe eğilir ve döner.

Seçimi elle de yapabilirsiniz: sağ alttaki Zemin ve yüzey düğmesinde bir 2D / 3D anahtarı vardır — örneğin bir ortofotoya araziyle birlikte bakmak için. Elle yaptığınız seçim başka bir katman seçene kadar geçerlidir; yeni katman seçilince harita yine türe göre karar verir. Proje her açılışta 2B başlar.

Katman işlemleri

Katman satırındaki menü, o katmanın işlem düğmelerini açar. Düğmeler türe göre değişir — her tür yalnız kendisine anlamlı geleni gösterir, kullanıcı anlamsız bir düğmeyle karşılaşmaz.

Tür	Düğmeler
Ortofoto	Düzenle · Paylaş · Rota oluştur · Analiz · Ayar · Sil
3D Tiles	Düzenle · Paylaş · Rota oluştur · İncele · Analiz · Ayar · Kalite · Sil
3DGS harita modeli	Düzenle · Paylaş · İncele · Ayar · Konum düzenle · Sil (yerleştirildiyse "Haritadan Kaldır")
GLB model	Düzenle · Paylaş · Ayar · Görüntüle · Sil
Vektör · Parsel	Düzenle · Stil · Geometri · Paylaş · Sil — Geometri parselde yoktur
360 koleksiyonu	Düzenle · Paylaş · Ekle · Sil

Düzenle katmanın adını değiştirir. Ayar türe özel ayarları açar. İncele modeli tek başına, yakından inceleme moduna alır (bilgisayarda). Analiz katmanı analiz ortamına ekler ya da çıkarır — karşılaştırmayı açmaz. Görüntüle GLB modeli ayrı bir 3B pencerede açar.

Silme geri alınamaz. Sil düğmesi onay ister ve katmanı yüklenen dosyaları, işlenmiş çıktıları ve varsa 360° videolarıyla birlikte kalıcı olarak siler. Çöp kutusu ya da geri yükleme yoktur.

Alt katmanlar ve ölçümler

Bir ortofotonun ya da 3B modelin üstünde yaptığınız iş, o katmanın altında toplanır:

• Ölçüm hedefi — seçili katmanın altında yazar; yeni ölçümler buraya kaydedilir. Yanındaki × seçimi kaldırır. Ölçüm hedefi yalnız ortofoto ve 3D Tiles katmanları olabilir.
• Ölçümler — o katman üzerinde yapılmış ölçümler; her biri gizlenir, stili değişir, düzenlenir ya da silinir.
• Alt katmanlar — bu katmanın üzerinde sorgulanmış parseller ve modele yerleştirilmiş GLB modeller.
• Sınıflar — sınıf çıktısı olan ortofotolarda bina, yol, bitki örtüsü gibi sınıflar, alan ve uzunluklarıyla.

Üst katmanı gizlediğinizde ona bağlı bütün ölçümler ve alt katmanlar da haritadan kalkar. Katmanı yeniden açtığınızda her biri kendi eski durumuna döner: önceden gizlediğiniz bir ölçüm gizli kalır, açık olanlar açılır.

Köşelerdeki kontroller

Bilgisayarda harita ayarları sağ alt köşede üç düğmede toplanır. Telefonda zemin, 2D/3D ve harici katman ekleme tek bir ayar düğmesinden açılır.

Düğme	İçinde
Zemin ve yüzey	Zemin haritası (Carto · Esri Uydu) ve 2D / 3D yüzey modu
Görünüm ayarları	Arazi abartısı (0,5× – 3×) ve Akıcı mod
Harici katmanlar	WMS / WMTS / TMS servisleri: ekle, göster, gizle, opaklık

Arazi abartısı düz görünen bir sahada eğimi ya da bir vadiyi belirginleştirir; 1× gerçek ölçektir. Bu ayar yalnız görseldir — ölçümler ve kot profili her zaman gerçek kotu kullanır.

Akıcı mod zayıf cihazlarda görüntü kalitesini bir kademe düşürüp akıcılığı artırır. Cihaz zorlanırsa CartaX bunu kendiliğinden açar ve ekranda bildirir; Görünüm ayarlarından kapatabilirsiniz.

Proje açıldığında zemin haritası Esri Uydu ile başlar. Paylaşımda misafir de aynı köşe düğmelerini kullanır, ama harici katman ekleyemez ve zemin/görünüm değişiklikleri kaydedilmez.

Pusula, koordinat kutusu ve canlı konum

Pusula haritanın hangi yöne baktığını gösterir; tıklayınca harita konumu ve eğimi korunarak kuzeye döner. Altında seçili zemin haritasının kaynağı yazar — Esri Uydu'da "Uydu — ArcGIS", Carto'da OpenStreetMap ve CARTO — yanında da kullanım şartları bağlantısı.

Koordinat kutusu imlecin gösterdiği noktayı canlı okur:

Satır	Ne gösterir
E / N ya da LAT / LON	İmlecin gösterdiği noktanın koordinatı; TUREF TM ve UTM'de yanında dilim adı (ör. TM30)
ELEV	İmlecin altındaki yüzeyin — arazinin ya da 3B modelin — yüksekliği
ALT	Kameranın, yani bakış noktasının yüksekliği

Kutuya basınca gösterim sırayla WGS84 (enlem/boylam) → TUREF TM → UTM olur ve seçiminiz bu cihazda hatırlanır. Türkiye'den girenlerde başlangıç TUREF TM'dir, dilim kendiliğinden seçilir. 2B düz zeminde, model dışında yükseklik bilinmediği için ELEV satırı --- yazar. Bu değerler anlık okumadır; kaydedilen bir kot için Nokta aracını kullanın.

Canlı konum sağ raydaki konum düğmesindedir. Tarayıcı izin ister; ilk konum gelince harita 1.200 m yükseklikten, tepeden bakışla üzerinize gelir ve konumunuzu takip eder. Konum bir doğruluk dairesiyle çizilir. Haritayı elle kaydırmak ya da yakınlaştırmak takibi bırakır; yanında beliren küçük düğme yeniden ortalar. Konum düğmesine ikinci kez basmak canlı konumu kapatır. Konum kaydedilmez ve paylaşılmaz.

Sık sorulanlar

Soru	Yanıt
Katmanları elle sıralayabilir miyim?	Hayır; gruplama türe göre kendiliğinden olur
Ortofoto ile 3B modeli aynı anda görebilir miyim?	Hayır; biri açılınca diğeri kapanır — vektör ve 360 her ikisinde de kalır
3B'ye elle geçtim, neden geri döndü?	Elle seçim başka bir katman seçilene kadar geçerlidir
Nokta bulutu neden listede yok?	Kendi görüntüleyicisinde açılır; alt şeritteki Nokta bulutu düğmesiyle
Arazi abartısı ölçümü değiştirir mi?	Hayır, yalnız görüntüyü
ELEV neden --- yazıyor?	2B düz zeminde, model dışında yükseklik bilinmez
Sildiğim katmanı geri alabilir miyim?	Hayır; silme kalıcıdır

İlgili rehberler

• CartaX'e başlarken
• Haritada ölçüm araçları
• Haritada 3B modeller
• Harici harita katmanları (WMS/WMTS/TMS)